Cukrzyca jest jedną z najczęstszych metabolicznych chorób przewlekłych na całym świecie stanowiąc ogromny problem nie tylko zdrowotny, ale i ekonomiczny. Niestety została nazwaną pierwszą niezakaźną światową epidemią.

Cukrzyca podstawowe fakty

Statystyki biją na alarm. Cukrzyca jest jedną z najczęstszych metabolicznych chorób przewlekłych na całym świecie, stanowiąc ogromny problem nie tylko zdrowotny, ale i ekonomiczny. Niestety została nazwaną pierwszą niezakaźną światową epidemią. Według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego – cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym stężeniem glukozy we krwi) wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny.

Cukrzyca jest jedną z najczęstszych metabolicznych chorób przewlekłych na całym świecie stanowiąc ogromny problem nie tylko zdrowotny, ale i ekonomiczny. Niestety została nazwaną pierwszą niezakaźną światową epidemią.

Klasyfikacja cukrzycy

Słysząc o cukrzycy najczęściej mamy do czynienia z cukrzycą typu 1 oraz 2 nieco rzadziej o cukrzycy kobiet ciężarnych jednak podział ten według WHO jest znacznie rozszerzony i bardziej skomplikowany.

1. Cukrzyca typu 1:
> autoimmunologiczna,
> idiopatyczna.

2. Cukrzyca typu 2

3. Inne specyficzne typy cukrzycy

  • genetyczne defekty czynności komórki b,
  • genetyczne defekty działania insuliny,
  • choroby zewnątrzwydzielniczej części trzustki,
  • endokrynopatie,
  • leki i substancje chemiczne,
  • infekcje,
  • rzadkie postacie cukrzycy wywołane procesem immunologicznym,
  • inne uwarunkowane genetycznie zespoły związane z cukrzycą.

4. Cukrzyca ciążowa

Objawy cukrzycy

Poniżej przedstawiamy niepokojące objawy, które mogą sugerować występowanie cukrzycy ze znaczną hiperglikemią (podwyższonym stężeniem glukozy we krwi):

  • nasilona diureza (wielomocz);
  • wzmożone pragnienie;
  • utrata masy ciała niewytłumaczona celowym odchudzaniem;
  • inne, mniej typowe objawy: osłabienie i wzmożona senność, zmiany ropne na skórze oraz stan zapalny narządów moczowo-płciowych.

Jeśli zaobserwowałaś/łeś takie objawy u siebie lub u kogoś bliskiego powinieneś skorzystać z badań diagnostycznych (oznaczenie glikemii) oraz udać się do lekarza w celu postawienia diagnozy. Szybka reakcja jest niezwykle ważna, ponieważ przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Zasady rozpoznawania zaburzeń gospodarki węglowodanowej

Glikemia przygodna — oznaczona w próbce krwi pobranej o dowolnej porze dnia, niezależnie od pory ostatnio spożytego posiłku Glikemia na czczo — oznaczona w próbce krwi pobranej 8–14 godzin od ostatniego posiłku Glikemia w 120. minucie doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT) według WHO
Stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej

≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) cukrzyca* (gdy występują objawy hiperglikemii, takie jak: wzmożone pragnienie, wielomocz, osłabienie)

70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l)
prawidłowa glikemia na czczo
  < 140 mg/dl (7,8 mmol/l) prawidłowa tolerancja glukozy (NGT)
100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l)
nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG)
140–199 mg/dl (7,8–11,0 mmol/l)
nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT)
≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l) cukrzyca*   ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)
cukrzyca*

Słowniczek pojęć:

  • IFG (impaired fasting glucose) — nieprawidłowa glikemia na czczo,
  • NGT (normal glucose tolerance) — prawidłowa tolerancja glukozy,
  • IGT (impaired glucose tolerance) — nieprawidłowa tolerancja glukozy,
  • WHO (World Health Organization) — Światowa Organizacja Zdrowia.

Diagnozę oraz rozpoznanie stawia lekarz.

Informacyjnie: do rozpoznania cukrzycy* konieczne jest stwierdzenie jednej z nieprawidłowości, z wyjątkiem glikemii na czczo, gdy wymagane jest 2-krotne potwierdzenie zaburzeń. Przy oznaczaniu glikemii należy uwzględnić ewentualny wpływ czynników niezwiązanych z wykonywaniem badania np. takich jak: pora ostatnio spożytego posiłku oraz jego rodzaj, wysiłek fizyczny czy pora dnia.

W grupach ryzyka niezbędne jest prowadzenie badań przesiewowych w kierunku wykrywania cukrzycy, ponieważ u ponad połowy chorych nie występują objawy hiperglikemii.

Sprawdź, czy jesteś w grupie ryzyka

W grupach ryzyka niezbędne jest prowadzenie badań przesiewowych w kierunku wykrywania cukrzycy, ponieważ u ponad połowy chorych nie występują objawy hiperglikemii. Co jest ważne: badanie w kierunku cukrzycy należy przeprowadzić raz w ciągu 3 lat u każdej osoby powyżej 45. roku życia. Ponadto, niezależnie od wieku, badanie to należy wykonać co roku u osób z następujących grup ryzyka:

  • z nadwagą lub otyłością [BMI ≥ 25 kg/m2 i/lub obwód w talii > 80 cm (kobiety); > 94 cm (mężczyźni)],
  • z cukrzycą występującą w rodzinie (rodzice bądź rodzeństwo),
  • mało aktywnych fizycznie,
  • z grupy środowiskowej lub etnicznej częściej narażonej na cukrzycę,
  • u których w poprzednim badaniu stwierdzono stan przedcukrzycowy,
  • u kobiet z przebytą cukrzycą ciążową,
  • u kobiet, które urodziły dziecko o masie ciała > 4 kg,
  • z nadciśnieniem tętniczym (≥ 140/90 mm Hg),
  • z dyslipidemią [stężenie cholesterolu frakcji HDL < 40 mg/dl (< 1,0 mmol/l) i/lub triglicerydów > 150 mg/dl (>1,7 mmol/l)],
  • u kobiet z zespołem policystycznych jajników,
  • z chorobą układu sercowo-naczyniowego.

Cukrzyca to podstępna i wyjątkowo groźna choroba, która wymaga odpowiedniej zmiany nawyków żywieniowych i stylu życia, leczenia i stałego kontrolowania stanu zdrowia osoby chorej. Jeśli, nie jesteś chory i nie znajdujesz się w grupie ryzyka, brawo! Oby tak dalej. Natomiast jeśli masz przewlekły problem z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi, kontroluj to i pomyśl, czy to ciasteczko dzisiaj naprawdę jest warte Twojego zdrowia i życia?

Autor: dr n. o zdr. Monika Ameryk

Bibliografia

Noczyńska, A., Piątkiewicz, P., Rymaszewska, J., Sieradzki, J., Araszkiewicz, A., Bandurska-Stankiewicz, E., … & Drzewoski, J. (2019). 2019 Guidelines on the management of diabetic patients. A position of Diabetes Poland.